Gwirfoddoli – a helpu mas!

Enwyd yr elusen ar ôl Cadwgan – ffigwr hanesyddol fu’n ganolog i ddatblygiad Aberteifi yn hanes cynnar y dref. Roedd yn Dywysog o Gymru’r 12fed ganrif.

Mae’r defnydd o’i enw yn nheitl yr Ymddiriedolaeth yn atgyfnerthu’r berthynas rhwng y diwylliant Cymreig a Hanes Cymru. Mae hefyd yn talu gwrogaeth yn sumbolaidd i’r ymdrechion hynny i adfer Castell Aberteifi tra’n parchu rheiny a’i siapodd ar hyd y canrifoedd.  Trwy ddefnyddio enw Cadwgan mae’r Ymddiriedolaeth yn pwysleisio eu dyhead i ddiogelu ac adfer treftadaeth y Castell, er sicrhau ei barhad fel rhan o’r gymuned i genedlaethau’r dyfodol.

Nid yw Ymddiriedolwyr Cadwgan yn derbyn unrhyw gyflog  am ei rol – yn unol â’r mwyafrif o elusennau eraill. Mae’r rol yn wirfoddol, ac mae’r Ymddiriedolwyr yn rhoi o’i amser a’u hegni am ddim.

Mae’r rol yn un o gyfrifoldeb a theyrngarwch, i sicrhau bod rheolaeth a chyfeiriad strategol, llwyddiant a buddianau gorau’r elusen i ddiogelu Castell Aberteifi yn cael eu cynnal. Mae’r Ymddiriedolwyr gan fwyaf yn cael boddhad o sicrhau bod treftadaeth yr ardal yn cael ei barchu tra’n cefnogi’r gymuned, ond nid oes tâl am wneud.

Mae’n bosib i unrhyw un fod yn Ymddiriedolwr, ac mae agweddau a gofynion arbennig sy’n bwysig eu hystyried pan yn cysidro ceisio am y rol, yn arbennig felly gyda chorff elusennol fel Ymddiriedolaeth Cadwraeth Adeiladau Cadwgan. Dyma rai pwyntiau pwysig i’w cofio:

Rhaid i Ymddiriedolwyr fod yn gefnogol ac yn ymroddedig i nod yr elusen. Rhaid bod ganddynt ddiddordeb amlwg yng ngwaith yr elusen – yn yr achos hwn, diogelu a datblygu Castell Aberteifi a’i bwysigrwydd hanesyddol.  Dylai’r Ymddiriedolwr fod yn angerddol am gefnogi gwerthoedd a nodau’r elusen.

Nid oes angen cymwysterau penodol, mae disgwyl i Ymddiriedolwyr ddod â sgiliau a phrofiad bydd o fudd i’r elusen. Mi fedr hynny fod yn brofiad o faes llywodraethu, cyllido, codi arian , y gyfraith, diogelu treftadaeth, neu reoli digwyddiadau. Mae sgiliau ymwneud â’r gymuned, marchnata, neu gynllunio strategol hefyd yn medru bod yn werthfawr.

Rhaid cofio hefyd bod pob ddarpar Ymddiriedolwr yn gorfod bod yn gyfreithiol gymwys i gynnig am y rol.

Rhaid iddynt fod:

• Yn ddeunaw oed – o leia’
• Heb ei gwahardd dan gyfraith elusennol (ee heb ei cofrestru’n fethdalwr neu wedi ei dedfrydu am rhai troseddau penodol)
• Gyda’r crebwyll cyfreithiol i weithredu ar rhan elusen.

Rhaid i bob ddarpar ymddiriedolwr arwyddo datganiad sy’n cadarnhau’r uchod cyn ymgeisio, a chyn i’r Ymddiriedolaeth fedru eu hystyried. Mae bod yn Ymddiriedolwr yn golygu bod yr unigolyn yn cymryd cyfrifoldebau cyfreithiol, gan sicrhau rheolaeth effeithlon o’r elusen, yn cydsynio ac yn cyfateb i ofynion cyfreithiol, ac yn atebol yn ariannol. Mae gofyn i Ymddiriedolwyr wneud penderfyniadau sydd â buddiannau’r elusen fel eu prif nod, a bod yn barod i gymryd rhan mewn cyfarfodydd cyson.

Mae’r mwyafrif o elusennau’n ceisio sicrhau ystod amrywiol o ymddiriedolwyr er mwyn cwmpasu agweddau gwahanol o ran safbwyntiau a barn wrth wneud penderfyniadau, a thrwy hyn sicrhau bod arweinyddiaeth yr elusen yn adlewyrchu’r gymdeithas a’r gymuned mae’n rhan ohoni.

I grynhoi, tra nad oes  meini prawf pendant ia tal unigolyn rhag fod yn Ymddiriedolwr, rhaid bod yr unigolyn yn frwdfrydig, yn gyfrifol ac yn medru cyfrannu mewn modd pwrpasol at waith yr elusen. Os ydych chi â diddordeb ymuno fel Ymddiriedolwr i’r Ymddiriedolaeth holwch am fwy o fanylion ac arweinid ar y broses.

Mae’r gallu i siarad a deall Cymraeg yn ddelfrydol, fel mewn nifer o agweddau o fywyd Cymreig ond nid yw’n ofynnol. Mae gan yr elusen bolisi dwyieithog a’i nod yw bod mor gynhwysol ag sy bosib o safbwynt iaith, er enghraifft mae offer cyfieithu i’w gael yn y Cyfarfod blynyddol.

Mae gofynion ymrwymiad o ran amser yn amrywio, ond yn gyffredinol mae’n golygu mynychu cyfarfodydd Bwrdd (tua 10-y-flwyddyn), paratoi ar eu cyfer, a chyfrannu at brosiectau penodol neu is-bwyllgorau. Mi fedr hyn amrywio o nifer fechan o oriau bob mis i oriau lawer pan for’ gofyn am hynny.

D’oes dim angen wybodaeth gyfreithiol, ond mae angen i Ymddiriedolwyr fod yn barod i ddysgu a dilyn canllawiau a chyngor cyfreithiol sy’n cael ei ddarparu gan y Comisiwn Elusen neu gyrff llywodraethol eraill.